معاینه فنی با هدف بهینه سازی مصرف انرژی درموتور خانه ها

انتخاب کردن نوع سوخت ديگ بخار
انتخاب کردن نوع سوخت دیگ بخار
مهر ۱۸, ۱۳۹۷
بهینه سازی وبازرسی دوره ای موتورخانه ها و دیگ های بخار
بهینه سازی وبازرسی دوره ای موتورخانه ها و دیگ های بخار
مهر ۲۰, ۱۳۹۷

معاینه فنی با هدف بهینه سازی مصرف انرژی درموتور خانه ها

 

هدف از تدوین این استاندارد ( معاینه فنی با هدف بهینه سازی مصرف انرژی درموتور خانه ها )  تعیین مقررات عمومی و روش معاینه فنی (بازرسی دورهای و بهینه سازی مصرف انرژی) موتورخانه های آب گرم و آب داغ ویژه تاسیسات گرمایشی و تهیه آب گرم مصرفی ساختمانها به منظور کاهش آلودگی هوا و ارتقای سطح سلامت، ایمنی و رفاه ساکنان، صرفه جویی در مصرف انرژی، کمک به اجرای ضوابط و استانداردهای مربوط به مصرف انرژی در ساختمانهای کشور میباشد.

  • این استاندارد برای موتورخانه هایی که با گاز طبیعی و گازوییل کار می کنند کاربرد دارد.
  • این استاندارد برای موتورخانه هایی که در آنها از دیگ بخار و یاسامانه چیلرهای جذبی شعله مستقیم استفاده می شود، کاربرد ندارد.

یادآوری – موتورخانه ها باید حداقل دو بار در سال مورد معاینه فنی قرار گیرند.

مدارک الزامی جهت استاندارد سازی موتور خانه های دیگ بخار

مدارک الزامی زیر حاوی مقرراتی است که در متن این استاندارد ملی ایران به آنها ارجاع داده شده است.

بدین ترتیب آن مقررات جزئی از این استاندارد ملی ایران محسوب می شود.

در صورتی که به مدرکی با ذکر تاریخ انتشار ارجاع داده شده باشد، اصلاحیه ها و تجدید نظرهای بعدی آن   مورد نظر این استاندارد ملی ایران نیست. در مورد مدارکی که بدون ذکر تاریخ انتشار به آنها ارجاع داده شده است، همواره آخرین تجدید نظر و اصلاحیههای بعدی آنها مورد نظر است.

استفاده از مراجع زیر برای این استاندارد الزامی است

۱) استاندارد ملی ایران به شماره ۴۴۷۲ تحت عنوان “روش آزمون ظرفیت و بازده حرارتی دیگهای مخصوص گرمایش مرکزی و آب گرم مصرفی”.

۲) استاندارد ملی ایران به شماره ۷۵۹۵ تحت عنوان” مشعلهای گازسوز دمندهدار خودکار-  ویژگیها و روشهای آزمون”.

۳) استاندارد ملی ایران به شماره ۷۵۹۴ تحت عنوان”مشعلهای گازوییل سوز دمندهدار خودکار- ویژگیها و روشهای آزمون”.

۴) استاندارد ملی ایران به شماره ۵۱-۲- ۱۵۶۲ تحت عنوان”وسایل برقی خانگی و مشابه- ایمنی-  قسمت۵۱-۲ الزامات ویه پمپهای گردان ساکن برای تاسیسات آب

خدماتی و گرمایشی”.

۵) استاندارد ملی ایران به شماره ۱- ۱۹۳۷ تحت عنوان” تأسیسات الکتریکی ساختمانها- قسمت ۱: اصول اساسی، ارزیابی مشخصههای کلی و اصطلاحات و تعاریف”.

۶)استاندارد ملی ایران به شماره ۱۴۷۶۳ تحت عنوان” مجموعه دیگ و مشعل موتورخانه – تعیین معیار مصرف انرژی و دستورالعمل برچسب انرژی”

اصطلاحات و تعاریف لازم برای یک موتور خانه

در این استاندارد واژهها و اصطلاحات با تعاریف زیر بکار میروند:

موتورخانه

اتاقی است که در آن سیستمهای تولید و توزیع گرما قرار گرفته و در آن الزامات ایمنی رعایت شده باشد.

 مساحت موتورخانه

عبارت از سطح زیر بنای موتورخانه میباشد.                                

دیگ بخار

دستگاه گرمازای بسته که برای تأسیسات گرمایی یا سیستم تأمین آب گرم مصرفی، آبگرم یا بخار تولید مـیکند. فشار کـار دیگ بخـار کم فشار برابر ۱۰۳ کیلو پاسکال نسبی (۱۵ پوند بر اینچ مربع)یا کمتر و فشار کار دیگ آبگرم کم فشار ۱۱۰۳ کیلو پاسکال نسبی (۱۶۰ پوند بر اینچ مربع)یا کمتر است. فشار کار دیگ بخار پر فشار بالاتر از ۱۰۳ کیلو پاسکال نسبی (۱۵ پوند بر اینچ مربع) و فشار کار دیگ آبگرم پرفشار بالاتر از ۱۱۰۳ کیلو پاسکال نسبی (۱۶۰ پوند بر اینچ مربع) است.

مشعل

وسیله ای برای انتقال نهایی سوخت مایع یا گاز به همراه هوا، به اتاق اشتعال دیگ یا هر دستگاه دیگر مصرفکننده سوخت، و احتراق و کنترل آن میباشد. ۳

دمپر تنظیم حجم هوا

دمپری که در سیستمهای گرمایی و سرمایی برای تنظیم مقدار هوا یا محصولات احتراق، نصب میشود.

  دودکش

معبری فلزی یا با مصالح بنائی که گازهای حاصل از احتراق از راه آن به خارج ساختمان منتقل میشود.

 دودکش القایی

نوعی از دودکش که گازهای حاصل از احتراق را به کمک بادزن، در فشار استاتیک منفی (مکشی) به خارج منتقل میکند.

 دودکش با دمای پایین

دودکشی که برای انتقال محصولات احتراق دستگاه با سوخت مایع یا گاز، با دمای حداکثر ۵۳۸ درجه سلسیوس (۱۰۰۰ درجه فارنهایت)، در شرایط کار عادی دستگاه، طراحی و آزمایش شده باشد. اندازهگیری دما در نقطه خروج دود از دستگاه صورت میگیرد.

 دودکش پیش ساخته

دودکش پیش ساخته در کارخانه شامل معبر انتقال دود، که برای نوع و کلاس معینی از دستگاه با سوخت مایع یا گاز ساخته شده و مشخصات آن از طرف مؤسسه معتبر و مورد تایید گواهی شده و دارای پلاک تأیید باشد.

دودکش رانشی

نوعی از دودکش که محصولات احتراق را به کمک بادزن، در فشار استاتیک مثبت (رانشی) به خارج منتقل میکند.

 دودکش قائم با مصالح بنائی 

شفتی قائم یا تقریباً قائم، شامل یک یا چند معبر دود، برای انتقال محصولات احتراق یک یا چند دستگاه با سوخت مایع یا گاز، به هوای خارج از ساختمان میباشد.

دودکش مکش طبیعی 

دودکشی که مکش در آن بر اثر ارتفاع دودکش و اختلاف دمای هوای خارج و گاز حاصل از احتراق پدید آید.

  کلاهک تعدیل جریان دودکش 

وسیلهای که روی لوله رابط دودکش در محلی بلافاصله پس از دستگاه گاز سوز قرار داده میشود و جزئی از این لوله به شمار میآید. این وسیله ممکن است درون خود دستگاه نیز تعبیه شده باشد. کلاهک تعدیل جریان دودکش به دلایل زیر نصب میشود:

الف) در صورت نبودن مکش، یا عدم وجود جریان، با بسته شدن بخشی از لوله رابط دودکش که پس از کلاهک قرار دارد، بیرون آمدن محصولات احتراق را امکان پذیر مینماید.

  • مانع برگشت جریان به دستگاه گاز سوز میگردد.

پ) اثرات تغییرات ایجاد شده در جریان دودکش بر کار دستگاه گازسوز را خنثی مینماید.

  • محصولات احتراق داخل دودکش را به منظور تنظیم جریان دودکش رقیق مینماید.

  محفظه احتراق

بخشی از دستگاه گرما ساز که عمل احتراق در آن انجام میشود.

 مخزن ذخیره سوخت مایع با فشار جوء 

مخزن ذخیره سوخت مایع که برای فشار جوء طراحی شده و با هوای آزاد خارج در ارتباط است.

 مخزن تغذیه سوخت مایع

مخزن سوخت مایع که مستقیماً یا به وسیله پمپ، به مشعل دستگاه متصل است و آن را تغذیه میکند.

 مخزن تغذیه ثقلی سوخت مایع

مخزنی که سوخت مایع را به طور ثقلی و مستقیماً، به مشعل دستگاه میرساند.مخزن ذخیره سوخت مایع مخزن سوخت مایع جداگانه که مستقیماً به مشعل دستگاه متصل  نمی باشد.

 مخزن سوخت روزانه

مخزن تغذیه سوخت مایع، که بین مخزن ذخیره اصلی و مشعل دستگاه نصب میشود و مخزن ذخیره اصلی را از مشعل دستگاه جدا میکند.

  آلاینده های هوا

ذرات جامد، گازهای زیانآور، بو، دود و هر نوع موادی در هوا که برای تنفس و سلامتی انسان زیانآور باشد.

بخارآب همراه هوا، آلاینده محسوب نمیشود.

 فضای با حجم کافی

فضای محل نصب دستگاههای با سوخت مایع یا گاز، که حجم کل آن مساوی یا بیش از یک متر مکعب برای هر ۱۷۷ کیلوکالری در ساعت (۵۰ فوت مکعب برای هر ۱۰۰۰ بیتییو در ساعت) است. حجم فضای مجاور، که مستقیماً به محل نصب دستگاه باز باشد (بدون درب و پنجره)، بخشی از حجم فضای محل نصب دستگاه به حساب میآید.

 مسؤول موتورخانه

در ساختمانهای مسکونی مدیر ساختمان مسؤول موتورخانه بوده و در سایر ساختمانها مسؤول تأسیسات، حفاظت فیزیکی، بهره برداری، خدمات و یا هر فردی که از طرف مدیریت به عنوان مسؤول تأسیسات انتخاب شده است.

تعداد افراد ساکن 

متناسب با نوع کاربری ساختمان، تعداد افراد ساکن، تعداد پرسنل، تعداد تختهای بیمارستان، تعداد دانشجویان و… و در کل تعداد استفاده کنندگان از انرژی حرارتی مدنظر میباشند.

  ساعات کاری یک موتور خانه

کل ساعاتی که در شبانه روز از موتورخانه استفاده میگردد.

   تعداد طبقات 

تعداد طبقات ساختمان میباشد.

  مساحت کل 

کل مساحت ساختمان بر حسب متر مربع میباشد.

 مساحت گرمایش 

مساحتی از ساختمان که پایانه های حرارتی تغذیه شده از موتورخانه در آن قرار دارد.

 کد اشتراک گاز

کد اشتراک مندرج در قبض گاز میباشد.

پایانه حرارتی

نوع مبدل حرارتی که جهت گرمایش و یا سرمایش فضا استفاده میگردد. مانند: رادیاتور، فن کویل، یونیت هیتر، هواساز، گرمایش از کف و…

 بار حرارتی مورد نیاز ساختمان

شامل تلفات حرارتی کل ساختمان به علاوه بار حرارتی مورد نیاز برای تأمین آب گرم مصرفی ساختمان میباشد.

یادآوری – در صورتیکه ساختمان دارای فضای نگهبانی و یا سرایداری جداگانه میباشد و یا قسمتی از ساکنان و یا کارکنان در ساعتی غیر از ساعت متعارف از موتورخانه استفاده میکنند و یا آب گرم حمام پرسنل و آشپزخانه از منبعی به جز موتورخانه تغذیه میکنند در چک لیست معاینه فنی دورهای در این بند بیان شود. همچنین چنانچه جهت تأمین قسمتی از انرژی حرارتی مورد نیاز ساختمان از انرژی های تجدید پذیر نظیر انرژی خورشیدی استفاده میشود نیز در چک لیست معاینه فنی دورهای در این بند ذکر گردد.

 محصولات احتراق

آنچه که در نتیجه واکنش احتراق به دست میآید، به انضمام گازهای بیاثر و هوای اضافی محصولات احتراق نامیده میشود.

 هوای احتراق

هوای لازم برای احتراق کامل و مطمئن و ایمن در یک دستگاه با سوخت جامد، مایع یا گاز.

  هوای اضافی

هوایی که علاوه بر هوای تئوری مورد نیاز سوخت، اضافه میگردد.

هوای تهویه

هوایی که برای ایجاد هوای تازه به داخل اتاق محل نصب دستگاه وارد میگردد.هوایی که برای رقیق کردن گازهای دودکش و تنظیم جریان در دودکش از طریق دهانه کلاهک تعدیل جریان دودکش وارد میگردد.

 هوای رقیق کننده

هوایی که برای رقیق کردن گازهای حاصل از احتراق و تنظیم جریان در دودکش از طریق دهانه کلاهک تعدیل فشار دودکش وارد میگردد.

 دمپر بارومتریک

به مجموع طوقه دودکش و کلاهک تعدیل جریان دودکش دمپر بارومتریک گفته میشود. 

 فاکتور Z دودکش

عددی است که تأثیر تعداد و زاویه زانویی های دودکش را بر روی افت فشار مسیر عبور دود مشخص میکند.

  •  شرایط عمومی و الزامات ساختاری

معاینه فنی دورهای موتورخانه شامل ۳ مرحله اصلی بازبینی عملکرد سیستم مولد انرژی (اصلاح خط سوخترسانی، تنظیم  مشعل و بهبود وضعیت مکش دودکش)، تکمیل شناسنامه فنی و در نهایت تکمیل گزارش بازرسی و آزمون معاینه فنی دورهای موتورخانه و ارائه آن به سازمان ملی استاندارد ایران میباشد. الزامات ساختاری به شرح ذیل مورد نظر قرار گیرد.

یادآوری –   کلیه گزینههای ارائه شده در این قسمت مربوط به نحوه تکمیل شناسنامه فنی موتورخانه میباشد.

موتورخانه  تهویه موتورخانه (به صورت طبیعی)

  الف)  تأمین هوا از فضای بسته داخلی: 

درساختمانهای با درزبندی معمولی، چنانچه حجم فضای بستهای که دستگاههای با سوخت مایع یا گاز در آن نصب شده است بیش از یک مترمکعب برای هر ۱۷۷ کیلوکالری در ساعت باشد، در فرم شناسنامه فنی موتورخانه (پیوست الف) گزینه اول انتخاب میگردد.

اما اگرحجم فضای مذکور کمتر از یک مترمکعب برای هر ۱۷۷ کیلوکالری در ساعت باشد، در این صورت ممکن است هوای احتراق از فضای مجاور آن تأمین شود. دراین حالت باید مجموع حجم فضای اصلی و فضای مجاور  حداقل یک مترمکعب برای هر ۱۷۷ کیلوکالری در ساعت باشد. برای برقراری جریان هوا بین محل نصب دستگاهها و فضای مجاور  نیز  باید حداقل دو دهانه باز بدون مانع پیشبینی شود که یکی به فاصله۳۰ سانتیمتر از کف و دیگری به فاصله ۳۰ سانتیمتر از سقف، روی در یا جدار بین این دو فضا تعبیه شوند. سطح آزاد هر یک از این دهانه ها باید حداقل برابر یک سانتیمترمربع برای هر ۳۸ کیلوکالری در ساعت باشد. سطح آزاد هریک از این دهانه ها، به هرحال، نباید از ۶۴۵ سانتیمترمربع کمتر باشد. چنانچه این شرایط تأمین نگردد گزینه دوم و در صورت تأمین، گزینه سوم انتخاب میگردد.

ب ) تأمین هوا از فضای باز (بیرون)

در صورتیکه هوای احتراق از فضای بیرون تأمین گردد به ازای هر ۷۲ کیلوکالری بر ساعت ظرفیت دیگ یک سانتیمتر مربع معبر ورود هوا از بیرون نیاز است. چنانچه این شرایط تأمین نگردد گزینه چهارم و در صورت تأمین گزینه پنجم انتخاب میگردد.

ج) تهویه مکانیکی

تأمین هوای احتراق برای فضایی که درآن دستگاه های با سوخت مایع یا گاز نصب شده باشد، ممکن است جزئی از سیستم تعویض هوای مکانیکی ساختمان، یا قسمتهایی از فضاهای ساختمان باشد در این حالت الزامات زیر باید رعایت شود:

  • سیستم تعویض هوای مکانیکی نباید درفضایی که در آن دستگاههای با سوخت مایع یا گاز نصب میشود فشار منفی ایجاد کند، تا در کار مشعل اختلال ایجاد نشود.
  • سیستم تعویض هوای مکانیکی و مشعل هر یک از دستگاهها باید به هم وابسته و مرتبط باشد، به طوری که اگر سیستم تعویض هوای مکانیکی از کار بیفتد، مشعل دستگاهها هم به طور خودکار خاموش شود.
  • مقدار هوایی که توسط سیستم تعویض هوای مکانیکی به داخل فضای محل نصب دستگاه های با سوخت مایع یا گاز فرستاده میشود، باید حداقل برابر یک مترمکعب در ساعت برای هر ۳۵۵ کالری در ساعت باشد.

یادآوری  ۱ اگر روی دهانه ورودی هوا توری سیمی نصب میشود، اندازه چشمه های توری باید حداقل ۱۲× ۱۲ میلیمتر باشد.

یادآوری ۲–  اگر روی دهانه ورودی هوا دریچه هوای بیرون از نوع فلزی، نصب میشود، سطح آزاد آن باید ۷۵ درصد محاسبه شود، مگر آن که سازنده نسبت دیگری توصیه کرده باشد.اگر روی دهانه ورودی هوا دریچه هوای بیرون از نوع چوبی، نصب میشود سطح آزاد آن باید ۲۵  درصد محاسبه شود.

جنس و ابعاد درب موتورخانه

در فرم شناسنامه فنی موتورخانه(پیوست الف) در مقابل گزینه جنس و ابعاد موتورخانه باید جنس درب موتورخانه (چوبی، فلزی و…) نوشته شود. گزینه مطلوب و نامطلوب مربوط به ابعاد موتورخانه میباشد. ارتفاع و عرض موتورخانه باید به اندازهای باشد که امکان حمل بزرگترین قطعه موجود در موتورخانه از در وجود داشته باشد. همچنین ارتفاع و عرض در موتورخانه نباید از ۲۰۰ و ۱۰۰ سانتیمتر کمتر باشد. چنانچه این شرایط فراهم گردد گزینه مطلوب و در غیر اینصورت گزینه نامطلوب انتخاب میگردد.

  وجود پنجره در بالای دیوار در موتور خانه ها

در موتورخانه برای گردش طبیعی هوا و خروج هوای گرم و آلوده که معمولاً در بالا و زیر سقف جمع میشود و نیز برای تأمین نور طبیعی (در صورت امکان) در روز باید در دیوارهای طولی موتورخانه پنجره نصب نمود و بهترین نوع پنجره، پنجرهای است که در زیر سقف و ارتفاع حداکثر یک متر و بطور نواری در طرفین طول موتورخانه نصب شود و باید تعدادی از آنها بازشو باشند.

در صورتیکه تمام این موارد رعایت گردد در فرم شناسنامه فنی موتورخانه گزینه اول، در صورتیکه پنجره وجود داشته باشد ولی این شرایط را نداشته باشد گزینه دوم و در صورت عدم وجود پنجره گزینه سوم انتخاب میگردد.

      جنس دیوار موتورخانه 

جنس دیوار موتورخانه باید پلاستر سیمان و یا کاشی باشد. در غیر اینصورت گزینه نامطلوب انتخاب میگردد.

    جنس کف موتورخانه

در فرم شناسنامه فنی موتورخانه، باید جنس کف موتورخانه مانند بتون غیرمسلح، موزاییک، سرامیک و… نوشته شود.

     وجود کانال آب رو در کف موتورخانه 

وجود کانال آب رو در کف موتورخانه ضروری است. کف موتورخانه باید شیب ۱% به سمت این کانال داشته باشد.

همچنین روی کانالها باید توسط ورق آجدار به ضخامت ۵ میلیمتر پوشانده شود.

     تمیزی موتورخانه 

نباید از موتورخانه به عنوان انباری استفاده کرد و یا حیوانات و جانوران در آن رفت و آمد داشته باشند. وجود گرد و خاک در کف موتورخانه باعث کارکرد نامطلوب مشعل میشود.

     وجود کپسول آتش نشانی و یا سیستم اطفای حریق در موتورخانه 

کپسول یا سیستم اطفای حریق  باید در موتورخانه موجود باشد

    سیستم روشنایی موتورخانه 

در صورتیکه موتورخانه درون ساختمان قرار داشته باشد، بهتر است کلید برق سیستم روشنایی بیرون موتورخانه قرار داشته باشد.

   وجود پریز در موتورخانه 

وجود پریز برق در موتورخانه الزامی است.

 

یادآوری-  چنانچه در هریک از قسمتها نیاز به توضیح در جهت شناخت بهتر موتورخانه باشد باید در قسـمت توضـیحات نوشـتهشود.

             چیدمان و مشخصات عمومی تجهیزات در موتورخانه 

       نحوه استقرار دیگ و سایر ملحقات آن 

در صورتیکه موتورخانه شامل چند دیگ باشد قسمت جلوی آنها باید در یک خط قرار گیرد و اختلاف طول باید در انتهای آنها باشد.

     ابعاد دیگ

در صورتیکه مدل دیگ و تعداد پرهها و یا ظرفیت حرارتی در دیگهای چدنی کاملاً مشخص باشد نیازی به نوشتن ابعاد نیست. اما درمورد دیگهای فولادی ابعاد حتماً به دقت باید نوشته شود.

    وجود فضای کافی در اطراف دیگ 

فاصله بین دو دیگ نباید از ۱ متر کمتر باشد. همچنین در جلوی دیگ باید حداقل ۱ متر جهت انجام تعمیرات فضا وجود داشته باشد.

    فاصله سقف دیگ تا سقف موتورخانه 

فاصله سقف دیگ تا سقف موتورخانه نباید کمتر از ۱ متر باشد.

    وجود لوله متعادل کننده فشار بر روی دیگ ها 

هنگامیکه از بیش از یک دیگ آبگرم استفاده شود، برای آنکه فشار داخل دیگها با یکدیگر متعادل باشند باید دیگها از طریق لولهای از بالا مستقیماً به یکدیگر وصل شوند به صورتیکه لوله هر انشعاب با سطح آب داخل دیگها به صورت مستقیم تماس پیدا کند. قطر این لوله که لوله متعادل کننده آب نامیده میشود از جدول ۱ به دست میآید:

 

معاینه فنی با هدف بهینه سازی مصرف انرژی درموتور خانه ها

   فونداسیون دیگ 

باید از بتون مسلح به ضخامت حداقل ۱۰ سانتیمتر باشد.

   استفاده از دودکشهای جداگانه برای هر دیگ 

در صورت استفاده از چند دیگ در موتورخانه بهتر است از دودکشهای جداگانه برای هر دیگ استفاده کرد. در صورت استفاده از دودکش مشترک توصیه میشود از الگوی ارائه شده در شکل ۱ در طراحی دودکش مشترک استفاده کرد.

 استفاده از دودکشهای جداگانه برای هر دیگ

 

 

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تماس - بخش فروش